Παρατηρώντας τη σημαντική αύξηση στην προώθηση προϊόντων αδυνατίσματος, τονίζoυμε τη σημασία υπεύθυνης προβολής ισχυρισμών που σχετίζονται με την απώλεια βάρους, ιδιαίτερα κατά την καλοκαιρινή περίοδο, καθώς η ζήτηση για γρήγορες λύσεις αυξάνεται. Σε πολλές περιπτώσεις, οι διαφημίσεις «αδυνατιστικών» προϊόντων, από ροφήματα και χάπια μέχρι «θαυματουργές» κρέμες υπόσχονται γρήγορη απώλεια κιλών χωρίς άσκηση ή διατροφή, κάτι που όχι μόνο δεν τεκμηριώνεται επιστημονικά, αλλά μπορεί και να είναι επικίνδυνο για την υγεία.
Μεγάλη προσοχή απαιτείται στην κατηγορία των συμπληρωμάτων διατροφής, όπου ισχυρισμοί για αδυνάτισμα δεν επιτρέπονται από το Νόμο. Δηλαδή, δεν επιτρέπεται να προβάλλεται η απώλεια βάρους ως αποτέλεσμα της χρήσης συμπληρωμάτων διατροφής, με κανένα τρόπο, όπως με λεκτικές υποσχέσεις, με χρήση φωτογραφιών “πριν και μετά”, με υποτιθέμενες μαρτυρίες “ειδικών”, με αξιολογήσεις χρηστών, με influencers κ.α.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για την επίδραση αυτών των πρακτικών στους νέους, οι οποίοι είναι πιο ευάλωτοι στην πίεση για ένα «ιδανικό» σώμα. Στα social media συχνά προβάλλονται εντυπωσιακά αποτελέσματα αδυνατίσματος μέσω επεξεργασμένων εικόνων με φίλτρα ή εφαρμογές αλλοίωσης σώματος, που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και συντελούν στην ενίσχυση μη ρεαλιστικών προτύπων ομορφιάς. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχει νομοθετηθεί η υποχρεωτική επισήμανση τέτοιων εικόνων με ενδείξεις όπως #filtered, #photoshopped ή #retouched, ενώ σχετική πρόβλεψη #retouchedimages υπάρχει και στην Ελλάδα, στον Ελληνικό Κώδικα Διαφήμισης – Επικοινωνίας (ΕΚΔ-Ε).
Κι ενώ πολλές διαφημιστικές καμπάνιες προϊόντων αδυνατίσματος βασίζονται στη δύναμη των influencers, συχνά εκείνοι δεν αποκαλύπτουν ξεκάθαρα ότι το περιεχόμενο τους είναι διαφήμιση. Παρά το γεγονός ότι η ευρωπαϊκή και η ελληνική νομοθεσία επιβάλλουν τη σαφή αναγνώριση κάθε διαφημιστικού περιεχομένου, πολλές φορές απουσιάζουν ενδείξεις όπως το #ad, ή/και #paidpartnership. Αυτό παραπλανεί το κοινό, το οποίο θεωρεί ότι το περιεχόμενο, στο οποίο εκτίθεται, προέρχεται από προσωπική επιλογή και εμπειρία και όχι ότι πρόκειται για εμπορική συνεργασία.
Ο ρόλος των Κανονισμών και της Διαφάνειας
Οι βασικοί κανόνες που οφείλουν να ακολουθούν διαφημιζόμενοι και influencers περιλαμβάνουν:
- Πιστή τήρηση όσων προβλέπονται στη νομοθεσία για τα συμπληρώματα διατροφής – όχι αναφορά σε αδυνάτισμα, μείωση βάρους, απώλεια κιλών
- Μη χρήση ισχυρισμών ή υπερβολικών υποσχέσεων χωρίς την κατάλληλη τεκμηρίωση. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η απώλεια βάρους είναι σύνθετη διαδικασία και δεν υπάρχει «μαγική λύση». Τα προϊόντα που υπόσχονται γρήγορα και εντυπωσιακά αποτελέσματα, συχνά βασίζονται σε ανύπαρκτα ή επικίνδυνα επιστημονικά δεδομένα.
- Κοινωνική ευαισθησία και υπευθυνότητα στη διαχείριση ζητημάτων βάρους και εικόνας του σώματος (π.χ. οι παραλίες και τα μαγιό δεν είναι μόνο για γυναίκες με αναλογίες μοντέλου)
- Υποχρεωτική αναφορά της διαφημιστικής φύσης της ανάρτησης με #ad, #paidpartnership
- Επισήμανση σημαντικά επεξεργασμένων φωτογραφιών με #retouchedimages, όταν το αποτέλεσμα της επεξεργασίας οδηγεί σε εικόνες που αποκλίνουν σημαντικά από το φυσικό.
Η τήρηση αυτών των κανόνων είναι ουσιώδης για την προστασία των καταναλωτών και για τη διασφάλιση της νομιμότητας, της υπευθυνότητας και της διαφάνειας του διαφημιστικού περιεχομένου.
Δείτε τον ΕΚΔ-Ε εδώ και το Ειδικό Παράρτημα για τα Συμπληρώματα Διατροφής εδώ.
Το ΣΕΕ υπενθυμίζει ότι οποιαδήποτε καταγγελία που αφορά σε παραπλανητικούς ή μη δεοντολογικούς ισχυρισμούς μπορεί να υποβληθεί μέσω της διαδικασίας Αίτησης Ελέγχου.
Περισσότερες πληροφορίες και η σχετική φόρμα είναι διαθέσιμες εδώ.
