Τα τελευταία χρόνια, η κατανάλωση προϊόντων φυτικής προέλευσης έχει αυξηθεί ραγδαία, καθώς όλο και περισσότεροι καταναλωτές επιλέγουν τρόφιμα που βασίζονται σε φυτικές πρώτες ύλες. Η vegan διατροφή είναι πλέον συνυφασμένη και με την ελληνική κουλτούρα, καθώς επικρατεί και σε πολλές κατηγορίες σε περιόδους νηστείας, όπως η Σαρακοστή.

Η διαφήμιση (και η συσκευασία) αυτών των προϊόντων πρέπει να ακολουθεί τις συγκεκριμένες αρχές που διασφαλίζουν την ειλικρίνεια στην επικοινωνία και την προστασία των καταναλωτών. Σύμφωνα με τον Ελληνικό Κώδικα Διαφήμισης – Επικοινωνίας, οι διαφημίσεις οφείλουν να είναι αληθείς, να μην είναι παραπλανητικές, να μην εκμεταλλεύονται την έλλειψη γνώσεων ή την απειρία των καταναλωτών και να σέβονται τις προβλέψεις του Παραρτήματος του Κώδικα για τα Τρόφιμα.

Πρόκειται για μία σχετικά νέα κατηγορία σε ανάπτυξη, με την προσθήκη καινούργιων προϊόντων, από διαφορετικές εταιρείες, για τα οποία οι καταναλωτές δεν έχουν ακόμη καλή γνώση και εξοικείωση. Επομένως, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην επικοινωνία αυτών των προϊόντων και «εκπαίδευση» του κοινού, διότι η σύγχυση από αόριστους και ασαφείς ισχυρισμούς είναι εύκολο να συμβεί.

Αυτό σημαίνει πως α) όταν ένα προϊόν προβάλλεται ως φυτικό πρέπει και να είναι και β) όταν προωθείται ένα φυτικό προϊόν, η διαφημιστική επικοινωνία πρέπει να παρέχει σαφείς και ακριβείς πληροφορίες, ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει ακριβώς τι αγοράζει.

Για να εξασφαλιστεί η καθαρότητα της διαφημιστικής επικοινωνίας και η σωστή ενημέρωση των καταναλωτών, η διαφήμιση φυτικών προϊόντων πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς ενδείξεις ότι πρόκειται για φυτικά τρόφιμα. Συγκεκριμένα φροντίστε:

  • να επικοινωνείται με σαφήνεια η κατηγορία του προϊόντος: Το γεγονός ότι ένα προϊόν είναι φυτικό δεν πρέπει να κρύβεται σε μικρά γράμματα ή σε δυσδιάκριτα σημεία της συσκευασίας ή της διαφήμισης

και

  • να μην υπάρχουν στοιχεία που λειτουργούν παραπλανητικά ή δημιουργούν σύγχυση: Οι διαφημίσεις δεν πρέπει να αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών, παρουσιάζοντας φυτικά προϊόντα με τρόπο που μπορεί να εκληφθεί ότι περιέχουν συστατικά ζωικής προέλευσης (βλέπε το παρακάτω παράδειγμα).
  • να τηρείται καταρχάς η σχετική νομοθεσία και στη συνέχεια οι προβλέψεις του Παραρτήματος του Κώδικα για τα Τρόφιμα: Οι διαφημίσεις οφείλουν να συμμορφώνονται με τις ειδικές διατάξεις που αφορούν στις  πληροφορίες που δίνονται για τα τρόφιμα, ώστε να αποφεύγεται κάθε μορφή παραπλάνησης ή ελλιπούς πληροφόρησης του καταναλωτή.

Η Ευθύνη των Brands και των Διαφημιστών

Οι επιχειρήσεις που προωθούν φυτικά προϊόντα φέρουν ευθύνη απέναντι στους καταναλωτές να παρέχουν σαφή και ειλικρινή πληροφόρηση. Από την πλευρά τους, οι διαφημιστικές εταιρείες πρέπει να εξασφαλίζουν ότι τα μηνύματα που επικοινωνούν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και δεν περιέχουν υπερβολικούς, παραπλανητικούς ισχυρισμούς.

Η διαφάνεια και η ειλικρίνεια στη διαφήμιση είναι ζωτικής σημασίας, καθώς προστατεύουν τα δικαιώματα των καταναλωτών και ενισχύουν την αξιοπιστία των προϊόντων και των επιχειρήσεων που τα προωθούν. Στην εποχή της αυξημένης καταναλωτικής ευαισθητοποίησης, η σαφής επισήμανση των φυτικών προϊόντων δεν είναι μόνο νομική υποχρέωση, αλλά και ηθική δέσμευση προς το κοινό. Έτσι, οι καταναλωτές μπορούν να κάνουν συνειδητές επιλογές, βασισμένες σε πραγματικά δεδομένα, ενώ οι επιχειρήσεις κερδίζουν την εμπιστοσύνη τους μέσα από την ειλικρινή επικοινωνία.

Για την Ημέρα του Καταναλωτή η αγορά του marketing και της επικοινωνίας λέει: ΣΕΕ!

Με αφορμή αυτή την ημέρα, ας θυμηθούμε ότι διαφημιζόμενοι και διαφημιστές, με επίγνωση της ευθύνης που έχουν απέναντι στους καταναλωτές για έντιμη επικοινωνία με σεβασμό στα δικαιώματά τους, έχουν εδώ και δεκαετίες δεσμευθεί και τηρούν ένα αυστηρό πλαίσιο κανόνων ηθικού marketing. Με δική τους πρωτοβουλία και με τη σύμπραξη των Μέσων, έχουν δημιουργήσει το Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας, τον ανεξάρτητο φορέα αυτορρύθμισης του κλάδου, που με επίκεντρο την προστασία των καταναλωτών, προάγει την αξία και τις αρχές της δεοντολογίας στην εμπορική επικοινωνία.  

Με όραμα έναν κόσμο όπου ο «διαφημιστικός λόγος» προστατεύει και σέβεται το κοινό στο οποίο απευθύνεται, το ΣΕΕ υλοποιεί σειρά δράσεων. Αξιολογεί το περιεχόμενο των διαφημιστικών επικοινωνιών σε όλα τα Μέσα, εκπαιδεύει τους επαγγελματίες της αγοράς, ευαισθητοποιεί για θέματα που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, αναπτύσσει οδηγούς και εργαλεία για τη διευκόλυνση και εξοικείωση όλων των ενδιαφερόμενων και τελικά καλλιεργεί και ενισχύει τη νοοτροπία και την αξία της αυτοδέσμευσης.

Με αυτόν τον τρόπο η αγορά στέκεται με υπευθυνότητα απέναντι στους καταναλωτές και έχει να επιδείξει σπουδαία αποτελέσματα ως προς την προστασία τους: στα 20 χρόνια λειτουργίας του ΣΕΕ σχεδόν 2.000 διαφημιστικές επικοινωνίες έχουν τροποποιηθεί, αφού κρίθηκε  ότι δεν ήταν σύμφωνες με τον Ελληνικό Κώδικα Διαφήμισης – Επικοινωνίας (ΕΚΔ-Ε) και άρα οι καταναλωτές δεν εκτίθενται σε αυτές! Με ταχύτητα, απόλυτη διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και αυστηρά standards λειτουργίας κατά τα πρότυπα των αντίστοιχων ευρωπαϊκών φορέων, το σύστημα αυτορρύθμισης εφαρμόζει τους κανόνες ηθικού marketing προς όφελος της κοινωνίας. Αυτός είναι και ο λόγος που, εκτός από τον ίδιο τον κλάδο, και η Πολιτεία αναγνωρίζει και υποστηρίζει το ρόλο του ΣΕΕ. 

Ο ΕΚΔ-Ε περιλαμβάνει σειρά προβλέψεων για να αναδείξει την υπευθυνότητα του κλάδου και τις καλές πρακτικές και για να ενισχύσει την εμπιστοσύνη του κοινού στις μάρκες και τη διαφημιστική λειτουργία συνολικά, ενώ διαθέτει και ειδικές διατάξεις για την προστασία ευάλωτων ομάδων κοινού, όπως είναι τα παιδιά.  

Είναι απαραίτητο να θυμάστε ότι οι διαφημιστικές επικοινωνίες πρέπει:

  • να είναι νόµιµες, ευπρεπείς, έντιµες και να λένε την αλήθεια
  • να δημιουργούνται με πνεύμα κοινωνικής ευθύνης

και να διαβάσετε το σύνολο του Κώδικα εδώ.

Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας. Υπεύθυνη επικοινωνία που ξεκινά από την αυτορρύθμιση

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, στις 8 Μαρτίου, είναι μια ημέρα αναγνώρισης όσων έχουν πετύχει οι γυναίκες στην προσπάθεια τους για ισότητα και της συνεισφοράς τους στην κοινωνία. Είναι επίσης ευκαιρία για ανάδειξη των διακρίσεων που υπάρχουν και για προβληματισμό για όσα χρειάζεται ακόμη να γίνουν.  

Για την αγορά του marketing και της επικοινωνίας η ημέρα αυτή δίνει μία εξαιρετική αφορμή να θυμηθούμε ότι υπεύθυνη διαφήμιση σημαίνει διαφήμιση με σεβασμό, με ισότιμη εκπροσώπηση, χωρίς σεξισμό, χωρίς στερεότυπα και χωρίς διακρίσεις.

Στην εποχή μας χρειαζόμαστε επικοινωνίες που δεν προβάλλουν και δεν ενισχύουν στερεότυπα που περιορίζουν σε στενούς και ξεπερασμένους ρόλους τις γυναίκες, όπως για παράδειγμα αυτόν της νοικοκυράς, της βοηθού, της διακοσμητικής όμορφης. Αντίθετα είναι σημαντικό οι μάρκες να προβάλλουν μηνύματα ενδυνάμωσης και υποστήριξης των γυναικών, να αναδεικνύουν θετικά πρότυπα και τη ρεαλιστική εικόνα των σύγχρονων γυναικών, που είναι πολλά περισσότερα απ΄όσα ορίζουν οι παραδοσιακοί ρόλοι. Εξαιρετικές πρωτοβουλίες σε αυτό το πλαίσιο είναι οι καμπάνιες «Real Beauty» του Dove και «Like a Girl» της Always, που πολύ εύστοχα προβάλλουν μηνύματα ενδυνάμωσης και αμφισβήτησης αρνητικών στερεοτύπων.   

Ο Ελληνικός Κώδικας Διαφήμισης – Επικοινωνίας (ΕΚΔ-Ε) προβλέπει αυστηρά πρότυπα σε σχέση με το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την αποφυγή διακρίσεων. Με οδηγό αυτούς τους κανόνες η επικοινωνία των υπεύθυνων μαρκών μπορεί να συμβάλλει στην πρόοδο, αναδεικνύοντας τις πραγματικές δυνατότητες των γυναικών και προωθώντας θετικές αλλαγές τόσο στη διαφημιστική βιομηχανία, όσο και στην κοινωνία ευρύτερα.

Για σωστή και αξιοπρεπή απεικόνιση των γυναικών στις διαφημιστικές επικοινωνίες, προσέξτε τα παρακάτω:

  • Μην προβάλλετε στερεότυπα που περιορίζουν και μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή και ευρεία προσβολή.
  • Μην προβάλλετε τις γυναίκες με τρόπο υποτιμητικό, π.χ. εστιάζοντας στην εμφάνιση με έμφαση στη σεξουαλικότητα, ή δείχνοντας ότι σε μια γυναίκα σημασία έχει μόνο η ελκυστικότητα ή δείχνοντας περισσότερο γυμνό απ’ όσο είναι απαραίτητο
  • Αστεία και υπονοούμενα που σχετίζονται με την εμφάνιση ή αναπαράγουν στερεοτυπικές αντιλήψεις, όπως π.χ. ότι οι γυναίκες δεν είναι καλές οδηγοί, μπορεί να έχουν πρόθεση να διασκεδάσουν, αλλά μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να λειτουργήσουν απαξιωτικά και να υπονομεύσουν τη θέση, τις ικανότητες και τα κεκτημένα των γυναικών.

! Σημαντικό: Προσοχή στις μη ρεαλιστικές εικόνες! Οι γυναίκες δεν είναι μόνο πολύ αδύνατες, πολύ ψηλές, με πολύ απαλό δέρμα, με πλούσια μακριά μαλλιά και έντονα χείλη. Η αντιπροσώπευση κανονικών, καθημερινών και διαφορετικών γυναικών στη διαφήμιση είναι αναγκαία, ώστε να μη διαιωνίζονται απαιτητικά και συχνά επιβλαβή πρότυπα αψεγάδιαστης ομορφιάς.

! Και, τέλος, θυμηθείτε ότι οι σοβαρά επεξεργασμένες, μη ρεαλιστικές φωτογραφίες στα social media, θα πρέπει να επισημαίνονται με το #retouchedimages. Με αυτό τον τρόπο ενθαρρύνουμε όλες τις γυναίκες και ιδίως τα νέα κορίτσια να αγαπήσουν την εικόνα τους.

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας είναι για εμάς αφορμή και ευκαιρία να ενθαρρύνουμε όλους προς το ηθικό marketing, που προάγει την ισότητα των φύλων και μάλιστα όχι μόνο με μηνύματα για την ημέρα της γιορτής ή συμβολικές χειρονομίες, αλλά με υπεύθυνες, ηθικές δράσεις όλο το χρόνο.